Het Nieuwe Bernardus

Uitgangspunt
Hedendaags bouwen in de historische stad, daarin ligt de opgave bij Bernardus. De eminente locatie aan de Singelgracht en de royale omvang dwingen een hoge ambitie af met illustere referenties als Ber-lages Beurs en De Bazels Handelsmaatschappij.

De stedenbouwkundige randvoorwaarden wijzen met nadruk op contextualiteit. Door te bouwen binnen het bestemmingsplan is de stedenbouwkundige continuïteit in hoofdlijn gewaarborgd.

De meegegeven architectonische referenties verwijzen, vooral naar het verleden. Omdat historiserend bouwen voor mij geen optie is zie ik het als uitdaging om voor Bernardus een architectonische taal te ontwikkelen die contact maakt met zijn omgeving zonder die letterlijk te kopiëren. Ik zou deze zoekrich-ting willen typeren als modern monumentaal.

Bouwmassa
De bouwmassa is tot een uiterste eenvoud teruggebracht. De uitdrukking aan de Singelgracht is een-duidig en helder, het binnenhof krijgt zijn maximale omvang. De inspringende hoek, een bestemmings-plantechnisch gegeven, is symmetrisch van verhouding. Door architectonische articulatie van deze in-springende hoek is dit bouwdeel tot een positief compositorisch element uitgegroeid. De forse bouwmassa wordt op drie manieren bewerkt om hieraan een sprekende en levendige uitdruk-king te verlenen.
- de bovenste bouwlaag springt met ca 1,2 meter terug
- de hoeken van het gebouw zijn ca 1 meter verhoogd.
- accentuering van de hoofdingang, de as van de Van Lennepkade en de inspringende hoek met een erkeruitbouw.
De maatregelen leiden tezamen tot een sprankelend silhouet zonder afbreuk te doen aan de robuustheid van het ‘palazzo’. De tektoniek van de volumes is hoekig en orthogonaal.

Gevelopbouw
Ook het gevelontwerp is orthogonaal van opzet. Het ritmisch spel van horizontaliteit en verticaliteit wordt ondersteund met een fijne plastiek. De constructief dragende gevel heeft een module van 7.80m die de begane grondindeling ritmeert. Op de verdiepingen is deze module gehalveerd en weerspiegelt een kamermaat. Variatie in de breedte van de muurdammen voorkomt eenvormigheid en massaliteit. De raamopeningen zijn alle gelijk. De zes bouwlagen van het complex zijn geleed in 3 x 2 lagen gesepareerd door terugliggende horizonta-le voegen. Bij de tussenliggende verdiepingen verschijnt deze vloerrand alleen ter plaatse van de raam-openingen. De drie erkers zijn geïntegreerd in het architectonisch concept. De negges bedragen 20 cm in de bo-venbouw en de erkers variëren tot de begane grond van +120cm en +60cm tot -120cm bij de hoof-dentree.

Materiaal, kleur en detaillering
Het Nieuwe Bernardus is een gebouw van baksteen dat zich harmonieus onderscheidt van zijn buren; de Krakeling (rood-oranje), de nieuwbouw van het politiehoofdbureau (vaalrood) en het Van der Pek-gebouw (grauw). Gekozen is voor een steen met rustiek bewerkt, deels geëngobeerd oppervlak met een hoogwaardige, luxe uitstraling.Dezelfde baksteensoort is in drie subtiel opeenvolgende tinten in horizontale zin toegepast. De eenheid van het volume wordt hierdoor niet verzwakt maar integendeel, versterkt. De erkeruitbouwen, de terugliggende bovenlaag en tussenkolommen, zijn in gefelst metaal uitgevoerd in een titaniumachtige kleur. Ook de metalen vloerranden en franse balkonhekken hebben deze kleur. De kozijnen en deuren zijn wit. De gevel aan het binnenhof is geheel in de lichtste baksteen-tint uitgevoerd.

Duurzaamheid
Het Nieuwe Bernardus is opgezet om de tand des tijds zo goed mogelijk te doorstaan met een minimaal gebruik van energiebronnen. De gebruikelijke tijdshorizon van 50 jaar is daartoe opgerekt tot een levensduur van 100 jaar. Deze ambitie wordt op drie manieren gerealiseerd.

Functionele hoogwaardigheid
De basis-unit van de woningen is het resultaat van vele jaren onderzoek en ontwikkeling. De uiteindelij-ke maatvoering laat een zeer grote flexibiliteit toe met betrekking tot woninggrootte en typen. Het cas-co kent slechts dragende gevels en kernen, waardoor ook ingrijpende indelingswijzigingen in de loop der tijd relatief eenvoudig mogelijke zijn. De verdiepingshoogte is met 3,30m bruto extreem royaal. De begane grond hoogte is 4,50m bruto, geschikt voor een variëteit aan stedelijke functies. Een kelderlaag onder het gehele pand completeert de mogelijkheden voor het aanbieden van een volledig voorzienin-genpakket.

Technische hoogwaardigheid
De bouwmassa is geoptimaliseerd qua verhouding vloer/gevel oppervlak. De relatief diepe vloervelden maken dat de gevel optimaal kan worden benut voor het contact met buiten op de energetisch meest verantwoorde wijze. De baksteengevel, de roestvaststalen delen, de geanodiseerde panelen zijn alle onderhoudsvrije materia-len. Voor alle raampartijen wordt buitenzonwering toegepast. De technische installatie is voorzien van warmte- en koudeopslag in de grond.

Emotionele hoogwaardigheid
Gevraagd naar het geheim van duurzaamheid zegt de ontwerper van het moderne Vancouver, Larry Beasley: ‘Happiness in the bottom line’… en ‘door de stad geliefd te maken bij de bewoners komt de duurzaamheid vanzelf’… Deze typering is mij uit het hart gegrepen. Voor het Nieuwe Bernardus heb ik bewust naar emotionele hoogwaardigheid gestreefd door het bieden van een rijkdom aan identificatie-mogelijkheden.
- als een voornaam ‘palazzo’, solitair in de stad, met een gezicht aan het water van de Singel-gracht.
- door het royale, omsloten hof, beschut tegen het stadslawaai, terrasvormig opgebouwd, met een hoftuin-inrichting een ware stadsoase.
- Door een emotioneel ‘rijke’ materialisering en detaillering, ervaarbaar in de beleving van buitenaf en van binnenuit.

Amsterdam, oktober 2010
Pi de Bruijn